Radiowęzłowy stopień wyjściowy mocy W100

     Produkowany seryjnie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, przez Spółdzielnię Pracy „ELEKTRONIKA” w Legionowie koło Warszawy, radiowęzłowy stopień wyjściowy mocy W100 -


Fot.1. Tabliczka znamionowa

jest - poddaną niewielkim modyfikacjom - kontynuacją dużo wcześniejszego modelu W100/1 będącego opracowaniem Spółdzielni „SPÓJNIA” w Warszawie


Fot.2. Widok z przodu


Fot.3. Widok z tyłu

     Modyfikacja wzmacniacza sprowadziła się głównie do częściowej eliminacji dotychczasowego montażu przestrzennego (w modelu W100/1 „Spójnia” stosowano wyłącznie montaż tradycyjny) poprzez umieszczenie układów odwracacza fazy oraz pomiarowo kontrolnego na płytkach drukowanych, zastąpienie obrotowego przełącznika układu kontrolno - pomiarowego zespolonymi przełącznikami typu Isostat i zamianę „nożowego” gniazda przyłączeniowego na stosowaną w elektrotechnice listwą zaciskową.
     Ponadto (zapewne dla bezpieczeństwa) przeniesiono gniazda bezpieczników (sieciowego i anodowego) z płyty czołowej na samo chassis.

Konstrukcja wzmacniacza

     Umieszczony w doskonale wentylowanej, pomalowanej szarym lakierem piecowym, stalowej obudowie skrzynkowej wzmacniacz W100 zmontowany jest na solidnym, bardzo funkcjonalnym, panelowym chassis - wygiętym z pokrytej galwanicznie cynkiem (lub kadmem) grubej blachy stalowej.


Fot.4. Chassis od góry


Fot.5. Chassis od spodu

     Bezpośrednio na chassis zamontowano podstawki lamp prostowniczych i mocy, kondensatory elektrolityczne a także elementy indukcyjne: dwa dławiki i transformatory sieciowy i wyjściowy.
     Ponadto na chassis znajdują się płytki drukowane odwracacza fazy, układu kontrolno pomiarowego oraz potencjometry regulacyjne: poziomu sygnału wejściowego i zrównoważenia odwracacza fazy oraz wartości napięcia bias-u dla lamp mocy.
     Do właściwego chassis przykręcona jest od przodu gruba aluminiowa płyta czołowa wyposażona w wielofunkcyjny ustrój pomiarowy i zespół klawiszowych przełączników „Isostat” umożliwiających wybór „podglądanych” na mierniku istotnych parametrów roboczych wzmacniacza.


Fot.6. Zespół pomiarowo - kontrolny

     Z tyłu chassis znajduje się „żelazkowy” wtyk zasilania sieciowego a także przyłączeniowa listwa zaciskowa, gniazda bezpieczników linii oraz gniazdo uziemienia.


Fot.7. Wtyk zasilania


Fot.8. Listwa przyłączeniowa

     Stopień wyjściowy wzmacniacza jest średnionapięciowym przeciwsobnym układem klasy AB a raczej AB2, zrealizowanym na czterech pentodach EL34.


Fot.9. Stopień mocy


Fot.10. Stopień mocy od spodu


Fot.11. Lampy stopnia mocy


Fot.12. Podstawki lamp mocy z listwą

     Obciążeniem lamp końcowych jest duży transformator wyjściowy o symetrycznym układzie uzwojeń anodowych. Proszę zwrócić uwagę na ciekawy sposób „podparcia” katod EL34 poprzez wydzielone sekcje uzwojeń transformatora wyjściowego.
     Przekrój środkowej kolumny rdzenia tego transformatora wynosi około 25cm2.


Fot.13. Transformator wyjściowy od spodu

     Siatki lamp mocy sterowane są z mocno rozbudowanego układu odwracania fazy zapewniającego szeroką i równomierną charakterystykę częstotliwościową sygnałów wyjściowych oraz stosunkowo niską oporność wewnętrzną (lampa ECC81). 
     Potencjometr P1 służy do regulacji optymalnego poziomu sygnału wejściowego doprowadzanego do siatki sterującej pierwszej triody odwracacza, potencjometr P2 umożliwia bardzo dokładne zrównoważenie całego układu. Do regulacji wartości ujemnego napięcia (bias) siatek EL34 służą potencjometry P3 i P4.


Fot.14. Płytka odwracacza fazy


Fot.15. Płytka odwracacza fazy od spodu

     Zasilacz wzmacniacza składa się z dwóch odrębnych układów:

  •  zrealizowanego na wyjątkowo trwałych i niezawodnych kenotronach EY88 i dostarczającego napięcia +550V do zasilania anod lamp mocy,


Fot.16. Prostownik stopnia mocy


Fot.17. Prostownik stopnia mocy od spodu


Fot.18. Kenotrony stopnia mocy

  • z lampą prostowniczą EZ81 - dostarczającego napięcia +425V dla siatek ekranujących lamp EL34 i zasilającego odwracacz fazy.


Fot.19. Prostownik stopnia sterującego


Fot.20. Prostownik stopnia sterującego od spodu

     Niezbędne napięcia pobierane są z dużego transformatora sieciowego.


Fot.21. Transformator sieciowy od spodu

     Połączenia poszczególnych bloków wzmacniacza wykonane są przewodami zgrupowanymi w optymalne i estetyczne wiązki, sam montaż jest typu „element - element” z zastosowaniem - wyłącznie tam, gdzie było to niezbędne - listew montażowych.

Parametry wzmacniacza:

  • moc wyjściowa: 100W (sinus),
  • pasmo przenoszenia: 40Hz- 16kHz,
  • zniekształcenia: 1,5% przy 1kHz, 3% dla pełnego pasma,
  • napięcie wejściowe: 1,0V,
  • napięcia wyjściowe: 30V (ekwiwalent 8omów) i 120V.

Ocena wzmacniacza

     Radiowęzłowy stopień mocy W100 (i jego pierwowzór W100/1) jest doskonałej klasy wzmacniaczem akustycznym o bardzo wysokich parametrach jakościowych - stawiających go bardziej wśród grona doskonałych wzmacniaczy muzycznych niż radiowęzłowych! Odsłuchowo brzmienie jego można określić jako wyjątkowo czyste, ciepłe i zrównoważone częstotliwościowo.
     Bardzo solidny montaż z zastosowaniem niezawodnych podzespołów zapewnia temu urządzeniu wyjątkowo małą awaryjność i zadziwiającą stałość parametrów: posiadane przeze mnie trzy egzemplarze W100 dały się 
natychmiast uruchomić pomimo kilkunastoletniego nieużywania.


Fot.22. Bateria ognia!!!

     Ten stosunkowo rozpowszechniony wzmacniacz wyjątkowo kwalifikuje się do rozbudowania go o układy wejściowe i korektory barwy tonu w celu nadania mu cech wzmacniacza gitarowego (jazz, klasyczny rock lub blues) albo mikrofonowego o wyjątkowo czystym i potężnym brzmieniu.
     Do uprawiania cięższych gatunków muzyki (hard rock, metal ) W100 zdecydowanie się nie nadaje: przesterowanie stopnia końcowego (ze względu na zastosowany układ odwracania fazy) jest dosyć trudne i wiązałoby się z koniecznością przebudowy całego inwertera.

     Wszelkie próby uzyskania od wciąż istniejącej firmy „Elektronika” z Piaseczna jakichkolwiek materiałów, a nawet informacji odnośnie jednego z najbardziej udanych jej wyrobów okazały się całkowicie bezskuteczne: powyższe dane wzmacniacza W100 częściowo pochodzą z trudnodostępnych archiwalnych opracowań dotyczących produkowanego w Polsce elektroakustycznego sprzętu powszechnego użytku a częściowo z przeprowadzonych przeze mnie pomiarów parametrów posiadanych egzemplarzy.

Fotografie wykonał i opisem opatrzył ZoltAn.
(Andrzej Żółtowski, zoltan@poczta.warynski.net).

[galeria]

© 2004 FonAr Sp. z o.o. e-mail: waw@fonar.com.pl