Jan Zimowski, "Wzmacniacz wysokiej jakości"
Radioamator i Krótkofalowiec 3/1964

     W numerze 12/60 "Radioamatora" zamieszczono wzmiankę na temat inwertora fazy o dużym wzmocnieniu. Zainteresowałem się zaletami tego układu, a przede wszystkim dużym wzmocnieniem i zastosowałem go w budowanym przez siebie wzmacniaczu; obecnie chcę się podzielić uzyskanymi wynikami.
     Na wstępie zaznaczam, że wzmacniacz, którego parametry pomierzyłem po wykonaniu, zmontowałem metodą laboratoryjną, bez przestrzegania zasad prawidłowego rozmieszczenia elementów i montażu elektrycznego. Przy właściwym i starannym wykonaniu wyniki będą niewątpliwie lepsze.
     W założeniu wzmacniacz miał dostarczać mocy ok. 18W; jego schemat przedstawiony jest na rysunku.


Rys. Schemat ideowy wzmacniacza wysokiej jakości

     Pomiary przeprowadzono dla stwierdzenia mocy nominalnej, zniekształceń nieliniowych, poziomu szumów własnych oraz przebiegu charakterystyki.
     Wspomniane w ww. artykule 200-krotne wzmocnienie inwertora nie jest słuszne przy załączonej gałęzi sprzężenia zwrotnego. Natomiast przy odłączonym sprzężeniu zwrotnym wzmocnienie to jest rzeczywiście duże i w danym przypadku osiągało wartość około 250. Przy załączonej gałęzi sprzężenia zwrotnego gwałtownie maleje i zależy w dużym stopniu od wartości napięcia zwrotnego (wartości oporności w gałęzi tego sprzężenia). Na przykład, przy oporniku 100K wzmocnienie inwertora jest 25-krotne. Oczywiście zmienia się i czułość na wejściu wzmacniacza, jak również zniekształcenia i poziom szumów.
     Wyniki pomiarów modelowego wzmacniacza przedstawiają się następująco:

  • Gałąź sprzężenia zwrotnego odłączona
    - Moc wyjściowa - 10W
    - Czułość wejścia - 20mV przy f = 1000Hz
    - Napięcie zmienne na siatkach lamp końcowych - 5V
    - Ujemne napięcie siatki, mierzone na oporniku katodowym lamp końcowych - -10V
    - Zniekształcenia nieliniowe przy 10W i f = 1000Hz - 3,5%
    - Szumy własne - -45dB
  • Sprzężenie zwrotne włączone
    - Moc wyjściowa - 10W
    - Czułość - 220mV
    - Zniekształcenia nieliniowe - 0,8%
    - Szumy własne - -65dB.

     Charakterystyka odtwarzania jest prawie liniowa od 80Hz do 12000Hz, co stanowi bezsprzecznie zaletę układu. Przebieg taki osiąga się bez trudu, co stwierdziłem na kilku egzemplarzach wzmacniaczy. W badanym egzemplarzu uzyskano następujący przebieg charakterystyki:

f
80 100 200 400 600 1000 2 3 4 5 6 9 12
dB
+0,3 0,1 0 0 0 0 0 0,1 0,2 0,1 0 0,1 0,3

     Transformator wyjściowy został nawinięty na rdzeniu stosowanym w odbiorniku TATRY. Uzwojenie pierwotne składa się z dwóch sekcji po 1000 zwojów drutu o średnicy 0,2mm w emalii. Między sekcjami tego uzwojenia nawinięte zostało uzwojenie wtórne, składające się z 90 zwojów drutu o średnicy 0,7mm. Oporność wyjścia głośnikowego wynosi 15omów, a przeniesiona na stronę pierwotną (między anodami lamp EL84) - 8000omów. Wartości pozostałych elementów wzmacniacza podane są na schemacie.

[informacje praktyczne]

© 2000-2002 FonAr Sp. z o.o. e-mail: waw@fonar.com.pl